OMAD, czyli dieta jednego posiłku dziennie, jest restrykcyjną odmianą postu przerywanego. Może sprzyjać redukcji masy ciała, jeśli prowadzi do mniejszego spożycia energii, ale dostępne dane nie dowodzą, że jest skuteczniejszy od innych sposobów ograniczenia kalorii ani że długotrwałe stosowanie jest bezpieczne dla wszystkich. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z cukrzycą, historią zaburzeń odżywiania oraz kobiety karmiące piersią.
Czym jest dieta jednego posiłku dziennie?
OMAD to skrót od angielskiego one meal a day, czyli „jeden posiłek dziennie”. Jedzenie odbywa się w określonym oknie, a przez pozostałą część doby trwa post. Wariant 23:1 oznacza 23 godziny bez jedzenia i godzinę na posiłek. Spotyka się też opisy schematów z dłuższym oknem, takich jak 22:2 lub 21:3. Są to warianty opisywane w literaturze popularnej, a nie harmonogramy uznane za zalecenia zdrowotne.
Post przerywany obejmuje różne schematy, na przykład jedzenie w krótszym oknie każdego dnia lub ograniczenie jedzenia w wybrane dni. Wyników badań dotyczących tych form postu nie można automatycznie uznać za dowód skuteczności i bezpieczeństwa OMAD. Jeden posiłek dziennie oznacza długi okres bez jedzenia, a nie tylko rozłożenie jedzenia na mniejszą liczbę posiłków.
Czy dieta OMAD pomaga schudnąć?
OMAD może prowadzić do spadku masy ciała, jeśli w jego wyniku dana osoba spożywa mniej energii, niż zużywa. Nie ma jednak podstaw, by uznać, że sam schemat jednego posiłku daje szczególną przewagę nad innymi metodami redukcji.
Przegląd dotyczący postu przerywanego u osób z cukrzycą opisuje małe i krótkie badania, w których post oraz codzienne ograniczenie kalorii wiązały się z podobną utratą masy ciała. Post nie okazał się w nich metodą lepszą. To wniosek o badanych formach postu przerywanego, a nie bezpośrednie porównanie długotrwałego OMAD z każdą inną dietą.
Dlatego utrata masy ciała nie jest gwarantowanym efektem jednego posiłku dziennie. Znaczenie ma to, czy sposób jedzenia prowadzi do utrzymywanego ograniczenia energii. Sama długa przerwa między posiłkami nie przesądza o wyniku.
Czy jedzenie jednego posiłku dziennie jest zdrowe?
Nie można uznać OMAD za bezpieczny i odpowiedni dla wszystkich ani przesądzić, że jego długotrwałe stosowanie jest korzystne. Ocena zależy między innymi od stanu zdrowia i tego, czy w jednym posiłku da się zaspokoić indywidualne potrzeby żywieniowe.
Praktycznym ograniczeniem może być zaspokojenie w jednym posiłku całodziennego zapotrzebowania na energię i składniki odżywcze, w tym błonnik. Duży posiłek może też powodować dyskomfort ze strony układu pokarmowego. Nie każda osoba doświadczy takich trudności, ale mogą one wpływać na to, czy ten sposób jedzenia jest wykonalny na co dzień.
W ankiecie wśród osób stosujących różne formy postu przerywanego zgłaszano między innymi bóle głowy, osłabienie i zawroty głowy. Ankieta nie dotyczyła wyłącznie OMAD i nie pozwala stwierdzić, że post był przyczyną objawów. Nie należy więc przypisywać tych wyników każdej osobie jedzącej jeden posiłek dziennie.
Kto powinien zachować szczególną ostrożność?
Osoby z cukrzycą, przyjmujące leki wpływające na stężenie glukozy, mające historię zaburzeń odżywiania oraz kobiety karmiące piersią powinny omówić restrykcyjny post z personelem medycznym przed jego rozpoczęciem. Zmiana pór i częstotliwości jedzenia może wymagać indywidualnej oceny.
Przy cukrzycy post może wiązać się z ryzykiem zbyt niskiego stężenia glukozy, zwłaszcza przy stosowaniu niektórych leków. Lekarz może pomóc ocenić ryzyko i uzgodnić postępowanie. Nie należy samodzielnie zmieniać dawek ani pory przyjmowania leków.
Jeśli ktoś ma lub miał zaburzenia odżywiania albo zauważa u siebie niepokojące zachowania związane z jedzeniem, restrykcyjny schemat może być niewłaściwym wyborem. W opracowaniach zwraca się uwagę na możliwy związek postu przerywanego z nasileniem zaburzonych zachowań żywieniowych, a ocena ryzyka zależy od sytuacji danej osoby. Przed zmianą sposobu jedzenia warto porozmawiać z lekarzem lub dietetykiem.
Podczas karmienia piersią post może ograniczyć energię dostępną dla matki i dziecka, a także wpływać na samopoczucie i produkcję mleka. Cleveland Clinic odradza post przerywany w okresie aktywnego karmienia piersią i zaleca rozmowę z personelem medycznym przed większą zmianą diety. W ciąży restrykcyjnego postu również nie należy wprowadzać bez konsultacji.
Czy warto zaczynać OMAD?
Dostępne dane nie uzasadniają przedstawiania OMAD jako koniecznej metody odchudzania ani wskazywania jednej częstotliwości czy długości stosowania. Nie ma podstaw, by zalecać uniwersalny harmonogram, na przykład OMAD raz w tygodniu, jako bezpieczny dla każdej osoby.